حسن بن محمد بن حسن اشعرى قمى ( مترجم : تاج الدين حسن بن بهاء الدين قمي )

243

تاريخ قم ( طبع مرعشى ) ( فارسى )

دزج « 1 » : باذان صاحب يمن « 2 » آن را بنا كرده است ، و در آن موضع بر تختهء سرائى بنا كرده است برابر كوشكى كه آنجاست ، و باذان نام نهاده ، و تا اليوم قائم است ، و بذو معروف و مشهور . هتفادقين : فادقين بن جرجين بن ميلاذ آن را بنا كرده است . فيدجين : فيد بن جين بن ميلاذ آن را بنا كرده است . وروكان « 3 » : اين ديه بيب بن جودرز بنا كرده است ، ساسفجرد « 4 » : ايضا بيب بنا كرده است ، و بر عمارت آن مردى نام او بشتاسف موكّل كرده است ، پس درين هر دو نام تخفيف كردند ، و غلبه كردند ، و تغيير كردند « 5 » ، و گفتند : ساسفجرد ، و در اصل بشتاسف كرده بوده است . و قومى ديكر كويند ، كه : اين ديه بشتاسف ملك بنا كرده است . و طايفهء ديكر كويند ، كه : معنى نام اين ديه به زبان عجم ، شاه اسف كرد بوده است ، يعنى ملك اسب خود اينجا براند ، پس اين ديه را بذين نام كردند ، طريز « 6 » ناهيد : اين ديه را بنام ناهيد دختر جودرز نام كرده‌اند ، و كلّهء كوسفند و اسب و اشتر او بذين

--> ( 1 ) . در أصل نام اين روستا اين گونه ضبط شده است : « دز - ج » ، اين ديه در تاريخ قم يكى از ديه‌هاى طسوج فيستين ، از رستاق ساوه شمرده شده است . ( 2 ) . صاحب يمن ، يعنى فرمانرواى يمن . ( 3 ) . در تاريخ قم يكى از ديه‌هاى رستاق ساوه و جزستان شمرده شده است . ( 4 ) . از ديه‌هاى رستاق رودبار در بخش كوهستانى مشرق قم . ( 5 ) . يعنى در اصل بشتاسف‌گرد / جرد بوده است ، و با حذف باء و تاء تخفيف كردند ، و با تبديل شين به سين در بشتاسف تغيير دادند ، پس شد ساسف آنگاه نام موكّل بر عمارت را بر نام سازنده آن ( كه بيب بن گودرز يا جودرز است ) غلبه و برترى دادند ، و به دو شهرت يافت . ( 6 ) . در سندى متعلق به سال 255 هجرى كه در تاريخ قم آمده است ( قريه طريز ناهيد از رستاق ساوه از كورهء قم ) شمرده شده است .